Несиелер

Әзірленген Freepik

2025 жылғы маусымнан бастап заңнамаға үшінші тұлғаларға табиғи немесе техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккен азаматтарға берілетін қаражатты өндіріп алуды талап етуге тыйым салатын өзгерістер енгізілді. Бұл төлемдерді не мемлекет бөледі, не қайырымдылық жасаушылардан түседі және материалдық шығындарды өтеуге және зардап шеккендерді қолдауға арналған. Бұдан былай мемлекеттік органдар немесе қайырымдылық ұйымдары аударатын ақша борыштар бойынша да, бөгде кредиторлардың шешімі бойынша да есептен шығаруды жүргізу мүмкін болмайтын арнайы (қол сұғылмайтын) банктік шоттарға түсетін болады.

Арнайы шот дегеніміз не?

Арнайы «қол сұғылмайтын» шот кез келген өндiрiп алудан заңмен кепiлдiк берiлген әлеуметтiк және басқа да төлемдердiң өзiндiк қорғаушысы болып табылады. Мұндай шоттағы қаражат, тiптi иесiнiң қарызы болса да немесе атқарушылық iс жүргiзу ашық болса да, тыйым салудан және мәжбүрлеп есептен шығарудан қорғалған.

Қорғалған төлемдердің ішінде:

- мүгедектігі бойынша жәрдемақы - жүктілік және босану төлемдері - 1,5 жасқа толғанға дейін бала күтімі бойынша жәрдемақы - денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу, - алимент - әлеуметтік сақтандыру қорларынан төлемдер - ТЖ кезінде зардап шеккендерге өтемақы - төлемдердің басқа түрлері Алайда, зейнетақылар, жалақылар, стипендиялар және кәсiпкерлiк қызметтен алынатын пайда сияқты кейбiр табыстар арнайы қорғау аймағынан тыс қалады және қарыздар немесе салықтар бойынша берешектер болған кезде өндiрiп алынуы мүмкiн. Ең аз қорғалған сома Заңнама азаматтардың қаражатын барынша аз қорғауға кепілдік береді, тіпті арнайы шот болмаса да. Мәселен, «Банктер және банк қызметі туралы» заңның 36-бабының 2-тармағына сәйкес ағымдағы банктік шоттарда кемінде 92 456 теңге (2025 жылға екі күнкөріс минимумы) қалуы тиіс. Бұл сома кредиттік міндеттемелерді өтеу шеңберінде кредиттік мекемелерден өндіріп алуға жатпайды. Оған осы шектеу қолданылмайтын жинақ шоттары жатпайды. Арнайы банк шотын ашу тәртібі Арнайы жасалған шотқа түскен төлемдер ғана қорғауға ие. Стандартты шоттардан ақша қаражатын банк клиенттің келісімінсіз есептен шығаруы мүмкін, сондықтан арнайы шотты ашу мұқият қарауды және рәсімнің әрбір кезеңінде барлық ақпаратты тексеруді талап етеді. Арнайы шотты ресімдеу үшін паспорттан немесе өзге де жеке куәліктен басқа, таңдалған банкке немесе «Қазпошта» АҚ-ға (бұдан әрі - банк) ашылатын шоттың мақсаты көрсетілген жазбаша өтінішті, сондай-ақ ҚРҰБ Басқармасының 31.08.2016 жылғы № 207 қаулысымен бекітілген Банк шоттарын ашу, жүргізу және жабу қағидаларында көзделген құжаттарды ұсыну қажет. Назар аударыңыз: арнайы шотты ресімдеу тегін жүзеге асырылады, яғни шотты ашу және жүргізу үшін комиссия көзделмеген. Салық берешегінің болуы немесе несие бойынша мерзімін өткізіп алу осындай шот ашудан бас тартуға себеп бола алмайды. Банктің осы негіздер бойынша процеске кедергі жасауға құқығы жоқ. Шартқа қол қою алдында оны мұқият оқу ұсынылады. Түсініксіз тармақтар анықталған жағдайда дереу банк қызметкерімен кеңесіңіз. Құжатта баяндалған ережелерді толық түсінгеніне көз жеткізбей, құжатқа қол қоюға қатаң тыйым салынады. Егде жастағы адамдарға құжаттарды ресімдеу үшін отбасының жас мүшелерін тартқан дұрыс. Олар келешекте аға ұрпақтың құқықтарын қорғау үшін процестің барлық нюанстарын жақсырақ түсіне алады. Арнайы шоттан қаражатты заңсыз есептен шығару кезіндегі іс-әрекеттер Заңда шоттың арнайы табиғаты ондағы қаражатқа қатысты мынадай әрекеттерді жасауға тыйым салуды көздейтіні белгіленген: - Сот приставтарының немесе өзге де инстанциялардың тыйым салуы. - Банктердiң немесе банктiк емес мекемелердiң талап етуi бойынша қаражатты, инкассалық тапсырмаларды мәжбүрлеп өндiрiп алу. Нақты реттеуге қарамастан, кейде техникалық ақаулар пайда болады. Егер сіз арнайы шоттан рұқсатсыз қаражат алуды анықтасаңыз, келесі ұсынымдарды орындаңыз: 1. Қызмет көрсететін банкпен дереу хабарласыңыз және есептен шығару себептерін анықтаңыз. 2. Шоттың ерекше мәртебесін және аударылған қаражаттың нысаналы мақсатын дәлелдейтін растайтын құжаттар жиынтығын дайындаңыз. 3. Өндіріп алуды жүзеге асырған адамға ресми шағым беріңіз. 4. Егер проблема ерікті түрде шешілмесе, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне өтініш жіберіңіз немесе сот талқылауына бастамашылық етіңіз.